Komisja Wenecka opublikowała we wtorek, 13 października, opinię dotyczącą ślubowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Dokument dopuszcza dopełnienie ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta. Włodzimierz Czarzasty zapowiedział skorzystanie z tej możliwości. Komisja określiła również warunki przeprowadzenia takiej procedury.
Stanowisko Komisji Weneckiej dotyczy obowiązków prezydenta wobec osób wybranych przez Sejm do Trybunału Konstytucyjnego. W dokumencie odniesiono się zarówno do terminu odebrania ślubowania, jak i do sytuacji, w której głowa państwa odmawia wykonania tej czynności. Do opublikowanej opinii odniósł się marszałek Sejmu podczas spotkania z wyborcami w Tychach. Jego wypowiedź zawierała stanowczą deklarację dotyczącą dalszych działań w sprawie sędziów TK.
Włodzimierz Czarzasty zapowiada ślubowanie sędziów TK bez udziału prezydenta
Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty podczas spotkania z mieszkańcami Tychów przedstawił swoje stanowisko wobec najnowszej opinii Komisji Weneckiej. Polityk uznał, że dokument jednoznacznie rozstrzyga kwestię obowiązków prezydenta oraz możliwości działania w przypadku odmowy odebrania ślubowania.
– Komisja Wenecka dała jednoznaczną wykładnię – ocenił Włodzimierz Czarzasty podczas spotkania z wyborcami.
Marszałek Sejmu przedstawił następnie trzy najważniejsze wnioski, które jego zdaniem wynikają z opublikowanego stanowiska. Odniósł się do legalności decyzji parlamentu, obowiązków głowy państwa oraz alternatywnego sposobu złożenia przysięgi przez sędziów.
– Po pierwsze, wszystkie decyzje Sejmu w tej sprawie są zgodne z prawem. Po drugie, prezydent ma natychmiast zaprzysiąc wszystkich sędziów Trybunału Konstytucyjnego. […]. Po trzecie, jeżeli prezydent tego nie zrobi, to sędziowie TK mają złożyć przysięgę w innej formie – mówił Włodzimierz Czarzasty podczas spotkania w Tychach.
Polityk nie poprzestał na przedstawieniu swojej interpretacji opinii. Zapowiedział wprost, że sędziowie skorzystają z innej możliwości złożenia ślubowania, jeżeli prezydent nie wykona tej czynności.
– I chciałem wam powiedzieć: złożą. Mamy dość po prostu łamania prawa – dodał marszałek Sejmu.
Czarzasty podkreślił również konieczność zapewnienia stabilnego funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego. Jak stwierdził, rządzącym „skończyła się cierpliwość” w kwestiach związanych z przywracaniem praworządności w Polsce. Zapowiedział także podjęcie w najbliższym czasie „bardzo sprawnych działań”, nie przedstawiając jednak szczegółowego harmonogramu.
Opublikowane 13 października stanowisko Komisji Weneckiej odnosi się bezpośrednio do procedury obejmowania urzędu przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Z dokumentu wynika, że po dokonaniu wyboru przez Sejm prezydent powinien bez zbędnej zwłoki odebrać ślubowanie od wybranych osób.
Komisja zwróciła szczególną uwagę na sposób stosowania przepisów dotyczących tej procedury. Wskazała, że powinny one być wykonywane zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a udział głowy państwa nie może oznaczać dodatkowej kontroli decyzji parlamentu.
W opinii podkreślono konieczność „zapewnienia, by właściwe przepisy regulujące składanie ślubowania przez sędziów TK były stosowane zgodnie z ich ustawowym celem – tak, aby prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do kontroli procedury wyborczej”.
Oznacza to, że zgodnie ze stanowiskiem Komisji Weneckiej rola prezydenta w tej procedurze nie obejmuje samodzielnego oceniania prawidłowości wyboru dokonanego przez Sejm. Dokument akcentuje obowiązek odebrania ślubowania oraz konieczność respektowania ustawowego celu tej czynności.
Opinia uwzględnia również możliwość wystąpienia sytuacji, w której głowa państwa nie odbierze przysięgi od wybranych sędziów. Komisja odniosła się zarówno do wyraźnej odmowy, jak i do opóźniania przeprowadzenia procedury. W takich okolicznościach dopuszcza rozwiązanie pozwalające na dopełnienie ślubowania w inny sposób.
Ślubowanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w innej formie. Komisja wskazała warunki
Jednym z najważniejszych elementów opinii Komisji Weneckiej jest dopuszczenie alternatywnego sposobu dopełnienia ślubowania. Rozwiązanie to dotyczy sytuacji, w której prezydent odmawia odebrania przysięgi od sędziów wybranych przez Sejm albo zwleka z wykonaniem tej czynności.
Komisja wskazała wprost na możliwość „dopełnienia aktu ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta”. Jednocześnie zaznaczyła, że taka procedura nie może odbywać się w sposób dowolny. Musi bowiem spełniać wymagania dotyczące samego aktu ślubowania oraz jego formalnego udokumentowania.
Zgodnie z opublikowanym stanowiskiem rozwiązanie to jest dopuszczalne „pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów, w tym złożenia ślubowania w przepisanej formie, należytego zweryfikowania jego wykonania oraz skierowania i przekazania go prezydentowi”.
W praktyce oznacza to konieczność zachowania określonej formy przysięgi, właściwego potwierdzenia jej złożenia oraz przekazania aktu ślubowania głowie państwa. Fizyczna nieobecność prezydenta nie znosi zatem pozostałych wymogów wskazanych przez Komisję Wenecką.
Właśnie na tę możliwość powołał się Włodzimierz Czarzasty, zapowiadając alternatywne ślubowanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego.